Ana Sayfa / NE / Karbon Döngüsü ve Aşamaları
Karbon Döngüsü ve Aşamaları 1

Karbon Döngüsü ve Aşamaları

Canlıların yapıştaşlarından biriside karbondur. Bir ekosistemde denge sağlanması için tüketilen maddelerin yeniden üretim için ekosisteme dönmesi gerekir. Bu yazımızda karbon döngüsü ve aşamalarını ele alacağız.

Bir ekosistemin dengesini koruyabilmesi veya varlığını sürdürebilmesi için tüketilen cansız maddelerin de yeniden üretim için ekosisteme dönmesi gerekir. İnorganik kimyasal unsurların, özellikle bitkiler tarafından organik maddelere dönüştürülmesinin ardından tekrar cansız ortama dönmesi sürecine madde döngüsü adı verilir. Bu döngülerle karbon, azot, su, oksijen ve fosfor gibi birçok inorganik madde tekrar ekosisteme kazandırılır.

Karbon atomu, canlıların yapı taşlarından birini oluşturur. Aynı zamanda karbon, havada ve suda karbondioksit ile bikarbonat hâlinde, karada ise kömür ve petrol gibi fosil yakıtların bileşiklerinde bulunur. Karbonun çok büyük bir kısmı karbondioksit (CO2) şeklindedir. Bu bileşik, önceki konularda öğrendiğiniz gibi fotosentez olayının gerçekleşebilmesi için son derece önemlidir.

Karbonun temel kaynakları

  • Atmosfer: hava küre katmanında karbondioksit gazı formunda yer alır.
  • Hidrosfer: su küre içerisinde karbondioksit ve bikarbonat olarak yer almaktadır.
  • Litosfer: taş küre içerisinde petrol, kömür, doğalgaz, karbon olarak yer alır.
  • Biyosfer: canlı bünyesindeki organik moleküller halinde yer almaktadır.

Karbon Döngüsü

Karbon atomlarının çeşitli süreçlerden geçerek atmosferde, okyanuslarda ve yeryüzünde yaptıkları dolaşıma denmektedir. Karbon atomu, canlı dokularının oluşmasını sağlayan bileşikleri meydana getirdiği için yeryüzündeki yaşamın temellerinden birisidir.

Karbonun yeryüzündeki dört büyük deposu, atmosfer, hidrosfer, litosfer ve canlılardır. Karbon, atmosferde karbondioksit gazı (CO2), sular içinde (CO2) ve bikarbonat (HCO3) halinde; litosferde kömür, doğal gaz: petrol ve kireçtaşı halinde bulunur. Canlılarda ise tüm organik moleküllerin temel yapısını karbon oluşturur.

Karbon Döngüsü ve Aşamaları 2

Karbonun büyük kısmı karbondioksit şeklinde bulunur. Karbondioksitten çıkan karbon fotosentez için çok önemlidir. Karbondioksit bir yerdeki günlük ve mevsimlik sıcaklık farklarının fazla olmasını engeller.

Karbon döngüsü yeşil bitkilerin gün ışığında atmosferden karbondioksit (CO₂) almasıyla başlar. Alınan CO₂ , fotosentez sırasında ve karbon içeren yeni dokuların yapımında kullanılır. Bitkilere dahil olan karbon beslenme yoluyla diğer canlılara ulaşır. Canlı artıklarının çeşitli bakteri ve mantarlarca ayrıştırılması sırasında bir miktar CO₂ tekrar atmosfere katılır. Kayaç halindeki fosil karbonlarda yanma olayı ile CO₂ dönüşerek atmosfere katılmaktadır.

Denizlerde de karbon suda yaşayan canlılar tarafından aynı şekilde kullanılmaktadır. Karbon döngüsünün sürekliliği ve miktarı canlı yaşamının devam edebilmesi için oldukça önemlidir.

Bir cevap yazın