Ana Sayfa / NE / Kara Kutu Nedir, Ne işe Yarar?
Kara Kutu Nedir, Ne işe Yarar? 1

Kara Kutu Nedir, Ne işe Yarar?

Bu yazımzıda havacılık kazalarında sıkça duyduğumuz bir terim olan kara kutu nedir, ne işe yarar, nasıl çalışır, turuncu renkte olduğu halde neden kara kutu ismi verilmiştir anlatacağız.

Kara Kutu Nedir, Ne işe Yarar?

Kara kutu, uçuş esnasında bir uçakta belli verileri kaydetmeye yarayan araçtır. Hava olayları ve kazalarının soruşturulmasında kolaylık sağlaması amacıyla hava taşıtlarında bulunmaktadır. Kara kutunun ağırlığı 5 kg civarıdır.

Kara kutu (uçuş kaydedici); Uçuş Verisi Kaydedici ve Kokpit Ses Kayıt Cihazı olmak üzere iki ayrı ve eşit derecede hayati ekipman parçasını barındırır. Kara kutu hava kazası müfettişlerinin havacılık kazalarında detayları ister mürettebatın ihmali olsun ister uçakta bir sorun olsun veya olmasın belirlemesine yardımcı olur.Aynı zamanda kazanın nasıl geliştiğinin anlaşılmasına yardımcı olur.

Pek çok uçak kazası sonucu uçağın sağlam kalan tek parçası olarak bilinen kara kutular düşmeye dayanıklı ekipmanlara sahip, aşırı ısıya, suya, şiddetli çarpmalara ve tonlarca basınca dayanıklı olarak üretilir. Pek çok değişik malzeme ile kaplanarak güçlendirilen kutular aynı zamanda yanmaya karşı da dayanıklıdır.

Bir ticari yolcu uçağında 2 adet karakutu bulunur. Bunlardan biri uçuş esnasındaki verileri, diğeri ise pilotların birbirleriyle olan konuşmalarını kaydetmeyi sağlar.

Karakutular uçağın elektrik ve mekanik aksamları arasındaki veri iletişimini sürekli kaydederler. Belirli aralıklarla incelemeye alınır ve uçuş sırasında göstergeler ya da devrelerde bir sorun olup olmadığı karakutulardaki veriler incelenerek öğrenilir. Karakutular ayrıca pilot kabinindeki konuşmaları da belirli aralıklarla kaydeder.

Kara kutuların çalışma prensibi kısaca şöyledir. Uçakların içinde veri toplayan algılayıcılar (sensörler) yer alır. Bu algılayıcılar hızlanma, havadaki hız, yükseklik, kanat kapak ayarları, kabin basıncı, motor gücü vb. verileri saptar. Manyetik bant kayıt cihazlarında yaklaşık 100 parametre izlenebiliyorken katı hal bellek kartlı cihazlarda bu sayı 700’e kadar yükselmektedir. Ortalama bir yolcu uçağı üzerinden gidecek olunursa, bu uçaklarda izlenmesi gereken verilerin 250’ye yaklaştığı görülür. Algılanan tüm veriler kokpitin hemen altına yerleştirilmiş olan Uçuş Veri Edinme Birimine yollanır. Bu birim, tüm verileri toplayıp uçağın arkasında, kuyruk kısmında bulunan kara kutuda depolama yapar. Kara kutu tarafından kaydedilen veriler olası bir kaza sonrası incelenerek kazanın sebebi tespit edilir.

Kara kutuda, kara kutu suyla temas ettiği anda harekete geçirilen bir su altı arama lambası bulunur.Bu lamba yaklaşık 30 gün süreyle suyun altında yanıp sönebilen bir lambadır.Genelde uçağın kuyruğuna yerleştirilir, kuyruk kısmı kazada çarpışmak üzere olan son parçasıdır.Tüm bilgiyi kaydeder ve minimum hasarla karşı karşıya kalmayı sağlar.

İlk uçuş kayıt cihazlarının siyah renge sahip olması, içerdiği bilgiler nedeniyle herkesten gizli tutulması yani gizemli bir yapıya sahip olmaları ve ilk kayıt cihazları uçak düştükten sonra siyah kurumlarla kaplanması nedeniyle cihaza kara kutu denmiştir.

Kara Kutu Neden Turuncu Renktedir ?

Karakutular, en kötü şartlar dikkate alınarak tasarlanmıştır. Bir uçağın enkazında kolay farkedilebilmesi için açık ve çarpıcı renklerde olmalıdırlar. Yani isminin kastettiği renk olan kara ya da siyah renkte olmazlar.

Uçakta Kara Kutu Nerede Bulunur?

Uçakların çarpma etkisini en düşük seviyeye indirmek için uçağın kuyruk kısmında yer alır. Kutudaki sinyal sistemi suyla temas halinde devreye girer ve kutunun bulunması için sinyal verir.

Bir cevap yazın