Gel-Git diğer adıyla Medcezir nedir, nasıl oluşur?

Gel-Git diğer adıyla Medcezir nedir, nasıl oluşur?

Bu yazımızda gel-git diğer adıyla medcezir nedir, nasıl oluşur, gel-git çeşitleri nelerdir, gel-gitin faydaları nelerdir anlatacağız.

Gel-Git diğer adıyla Medcezir Nedir?

Gel-git (med-cezir) Ay ve Güneş’in konumlarındaki değişmeler sonucu kütle çekimlerinde meydana gelen farklılıklar nedeniyle deniz seviyesindeki yükselme ve alçalmalara denir.

Cisimler birbirini kütleleriyle doğru, uzaklıklarıyla ters orantılı olarak çeker.Bu yüzden Ay kütle bakımından küçük olduğu için Dünya üzerine olan çekim kuvveti Güneşe göre daha fazladır. Gelgit oluşumunda su seviyesindeki kabarma ve alçalmalar yerkürenin karşılıklı yüzeylerinde meydana gelmektedir.

Medcezir olayı, iç denizlerde ve göllerde oluşmaz.

Med cezir kelimesi Arapça kökenli bir sözcüktür ve Arapça’da “yükselme, kabarma, uzama” gibi anlamlara gelen med kelimesiyle “alçalma” anlamına gelen cezir kelimelerinden meydana gelmiştir.

Gel-Git Medcezir Nasıl Oluşur?

Ay Dünya’nın çevresinde dönerken yerkürenin bir yüzü Ay’a daha yakındır. Ay’a yakın yerdeki sular Ay tarafından kendine doğru çekildiğinde, kabaran suların arkasında bulunan boşlukları yanlardan gelen sular doldurur. Böylece Dünya’nın Ay’a bakan yüzeyinde sular yükselirken, diğer yerlerde alçalır. Bu yükselme ve alçalma devamlı birbirini izler.

Medcezir her gün iki defa kabarma, iki defa çekilme şeklinde yaşanır. Gelgit’ler 6 saat 12 dakika ara ile gerçekleşir.

Gel-Git Medcezir Çeşitleri Nelerdir?

Medcezir olayı, günlük, yarı günlük ve karışık gelgitler olmak üzere üç farklı şekilde oluşur.

1 Günlük gelgit, çoğunlukla tropikal bölgelerde bir Ay gününde bir yüksek su ve bir alçak su şeklinde görülen gelgit türüdür. Gelgit düzeyi çok yüksek değildir.

2 Yarı günlük gelgitler, Kuzey Avrupa’da gözlenen çift yükselme ve alçalmadan oluşan gelgitlerdir.

3 Karışık gelgit ise Avustralya kıyıları, Kuzey Amerika’nın Pasifik kıyıları ve Doğu Asya kıyılarında görülür. İki yüksek su ve iki alçak suda bütünleşen gelgit olayıdır.

Ay ve Güneş aynı doğrultudayken çekim güçleri birbirine eklenince kabarma daha fazla olur. Bu duruma büyük gelgit denir. Ay ve Güneş birbirlerine dik doğrultuda oldukları zamanlarda ise çekim güçleri birbirini zayıflatır ve kabarma daha azdır. Bu durum ise küçük gelgit şeklinde isimlendirilir.

Gel-Git’in Faydaları

Medcezirin güçlü yaşandığı kıyılarda dalga ve akıntılar, kıyı kirlenmesini engeller. Bu bölgelerde akarsu veya derelerin ağızlarında delta oluşumu önlenir.

Akıntılar akarsuların getirdiği maddeleri açığa taşıdığı için nehirlerin ağızları temizlenir. Deniz yükseldiğinde akarsuların ağzına sokulur ve bu yüzden, bu kıyılardaki akarsu ağızları haliç (estuar) şeklini alır. Bu şekilde oluşan bazı haliçler, büyük gemilerin sokulmasına imkân tanıyacak kadar derindir. Hamburg, Londra gibi dünyanın birçok önemli limanı bu tarz haliçlerin sonunda, kıyıdan 100 kilometre daha içeride kurulmuştur.

Yine medcezir ile kıyı çizgisi değişir; deniz alçaldığında oluşan ve deniz yükseldiğinde ortadan kaybolan, çamurla kaplı watt ismi verilen kıyılar oluşur. Medcezir ile oluşan dalgalar deniz taşımacılığına da yardım eder.

Bu yazımızda gel-git diğer adıyla medcezir nedir, nasıl oluşur, gel-git çeşitleri nelerdir, gel-gitin faydaları nelerdir  detaylı olarak ele aldık.

Sosyal Medyada Paylaşın:
Kaynak:

Düşüncelerinizi bizimle paylaşırmısınız ?

Yorum yazmak için giriş yapmalısın