Erozyon nedir, nasıl oluşur, nasıl önlenir?

Erozyon nedir, nasıl oluşur, nasıl önlenir?

Bu yazımızda Erozyon hakkında bilgiler vererek, Erozyon nedir, nasıl oluşur, türleri nelerdir ve nasıl önlenir anlatacağız.

Erozyon Nedir?

Erozyon, toprağın akarsular, sel suları ve rüzgarlar vasıtasıyla aşındırılıp taşınması ve sürüklenmesine denmektedir.

Erozyon, Erosion kelimesininden gelmektedir. Türkçe’de “Aşınma, yıpranma” anlamına gelen kelime dilimize  Fransızca’dan geçmiştir.

Doğal şartlarda gerçekleştiğinde kaybedilen verimli topraklar, doğal döngü çerçevesinde telafi edilebilmektedir. erozyon bilinçsizlik ve insan etkisiyle telafi edilemez boyutlara ulaşabilmektedir. Erozyonun etkisi sebebiyle kaybedilen verimli topraklar tarımsal üretim kapasitesinin düşmesine sebep olmaktadır. Erozyonun oluşması doğal faktörler ile gerçekleşmekte ancak erozyonun telafi edilemez zararlara sebep olması, insanların bu faktörleri hızlandırmasıyla gerçekleşmektedir.

Erozyon Nasıl Oluşur?

Erozyon hızını arttıran faktörler aynı zaman erozyonun meydana gelmesine neden olan faktörlerdir. Erozyon dış kuvvetlerin etkisiyle toprağın aşınıp başka bir coğrafi alana taşınması şeklinde gerçekleşir. Özellikle eğimin fazla olduğu arazilerde yağan yağmurlar toprağın üst kısmında yer alan katmanın eğim yönünde süpürülmesine neden olur. Ülkemizde en çok erozyon oluşumu eğitimli arazilerde yağmur sularının etkisiyle olmaktadır.

Toprağın üzerinde yer alan bitkiler toprağı sıkı bir şekilde tutarak taşınmasını engellemektedir. İnsanlar duyarsız bir şekilde bitki örtüsünü tahrip edince araziler çorak hale gelmekte ve bu da erozyonun oluşmasına neden olmaktadır. Ülkemizde çorak hale gelen arazilerde en çok rüzgar etkisiyle erozyon meydana gelir. Özellikle Konya ovasında bitki örtüsünün az olduğu yerlerde rüzgar etkisiyle ciddi derecede toprak kaybı yaşandı. Ovanın verimsizliğini önlemek için bu kurak alanlar yeşillendirilerek Konya ovasındaki yok oluşun büyük ölçüde önüne geçildi. Bazen her önlem alınmış olmasına rağmen bile erozyon oluşumu meydana gelebilir. Özellikle toprak yapısı bu durumda etkin rol oynar. Toprağın üst tabakası yumuşaksa ve aşınma direnci aşırı derecede düşükse bu durum toprağın üst katmanının kolay bir şekilde sıyrılmasına yani erozyonun oluşmasına neden olacaktır.

Erozyon Türleri Nelerdir?

Erozyon çeşitleri 4 ana başlık altında toplayabiliriz.

Su Erozyonu: Eğimli arazilerde çok sık görülen su erozyonu, bitki örtüsünün yetersiz olması ve su akışının hız kazanması sonucu gerçekleşir. Su erozyonu maddi anlamda da ciddi zararlar verir.

Rüzgar Erozyonu: Rüzgar hareketlerinin etkisi ile oluşan toprak kaymalarına rüzgar erozyonu denir. En sık görülen ikinci erozyon çeşidi olarak kabul edilir. Kurak arazilerde rüzgar erozyonları sık görülür.

Çığ Erozyonu: Buz ve buzul etkisi ile oluşan erozyondur. Genellikle ülkemizin doğu kesimlerinde görülür ve kar yağışının artması ile çığ oluşumunda genelde gerçekleşir. Özellikle yerleşim alanlarına yakın bölgelerde oldukça tehlikelidir.

Yerçekimi erozyonu: Kitle hareketleri ile oluşan erozyon çeşididir.

Erozyon Nasıl Önlenir?

  • Erozyonu önlemenin ilk kuralı, çıplak arazilerin ağaçlandırılmasıdır. Bilhassa tarla açma gibi bahaneler ile ormanlar katledilmemelidir. Nadas alanları dengede tutulmalı, ekim işleri düzene sokulmalıdır.
  • Mera otlatılması belli bir düzen içinde gerçekleştirilmeli, asla aşırıya kaçılmamalıdır.
  • Şiddetli rüzgar olan bölgelerde, rüzgarın hızını kesecek önlemler alınmalıdır.
  • Eğimli olan araziler fazla işlenmemeli, taraçalanmalıdır. Araziler, eğime dik bir şekilde sürülmelidir.
  • Su erozyonuna temel olan akarsular, ıslah edilmelidir.
Sosyal Medyada Paylaşın:
Kaynak:

Düşüncelerinizi bizimle paylaşırmısınız ?

Yorum yazmak için giriş yapmalısın